اژهای:برای فراخوان و بازداشت برخیصاحبانقدرتو نفوذ مشکل داریم/ جلیلی: اصل هشت قانوناساسی زمینمانده درباره یکتبصره بحث میکنید؟
برنامه راز با اجرای نادر طالبزاده جدیترین برنامه کارشناسی و البته بهدور از هوچیگری این روزهای سیما است که با وجود پخش از شبکه 4 سیما در جذب مخاطب نیز موفق بوده است، اگرچه موفقیت این برنامه بیش از هر چیز مدیون خود طالبزاده و برخورد ریشهای، غیرهیجانی و غیرشعاری او با موضوعها است.به گزارش رجانیوز، دو برنامه اول راز در ماه مبارک رمضان امسال که هر شب به روی آنتن میرود، با محوریت مباحث قضایی به مسائلی از جمله "عدالت"، "مبارزه با فساد"، "زمینخواری"، "قوانین موجود در زمینه اشتهار مفسدین" و "نقص قوانین" اختصاص داشت که بهویژه در برنامه دوم، بحثهای داغی را میان مهمانان استودیویی و تلفنی برنامه درانداخت.
در این برنامه، حجتالاسلام غلامحسین محسنی اژهای دادستان کل کشور و سخنگوی قوه قضاییه، حجتالاسلام محمد تقی رهبر رئیس فراکسیون روحانیون مجلس و نماینده مردم اصفهان و محمد دهقان عضو هیئت رئیسه مجلس مهمان حضوری بودند و در بخشی از برنامه نیز وحید جلیلی فعال فرهنگی و روزنامهنگاری که در نشریاتی که تاکنون داشته، تأکید و پیگیری مستمری روی موضوع عدالت داشته، پشت خط برنامه آمد.
در ابتدای برنامه، محسنی اژه ای با بیان اینکه "عدالت مساله ای است که همه انبیا به دنبال آن بودند"، گفت: عدالت لازمه شکوفا شدن انسان است. اگر عدالت نباشد، انسان نمی تواند به کمال خود برسد. عدالت دارای مقولات مختلفی است و اگر قرار باشد عدالت برقرار شود، باید موارد مختلفی فراهم شود که یکی از آنها بحث قضا است، چرا که انسانها بهطور طبیعی بهدنبال عدالت هستند و دستگاه قضا موظف است با کسانی که به حقوق مردم تعرض می کنند، برخورد کند.
وی افزود: بسیاری از مردم و حکام در دنیای امروز از عدالت سخن میگویند، اما عدالت یعنی چه؟ آیا عدالتی که اسلام می گوید و عدالتی که بقیه میگویند، یکی است؟ عدالت اسلام مبتنی بر حق است.
در ادامه برنامه، محمد تقی رهبر با یادآوری آیه شریفه مبنی بر اینکه انبیا را فرستادیم و به همراه آنها کتاب و میزان را تا اینکه "لیقوم الناس بالقسط"، اظهار داشت: بعد از آن می گوید آهن را فرستادیم که برای ترساندن افراد است تا از عدالت خارج نشوند، بنابراین، برای اجرای عدالت قدرت لازم است. یا باید عدالت انسانها را درست بکند و یا شمشیر عدالت. بنابراین، در شرع مقدس برای متعدیانی که به حقوق بشر تعرض کنند، عقوبت آمده است.
رییس مجمع نمایندگان روحانی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: قصاصی که به معنی از بین بردن قاتل است در قرآن به معنی حیات آمده است، همچنین تأکید شده که آخرین مرحله "داغ کردن" است.
وی ادامه داد: من به فرمایشات آقای اژه ای اضافه می کنم که قوه قضائیه آخرین مرحله در اجرای عدالت است؛ حل و فصل خصومات به عهده قوه قضائیه است. قانون در مجلس می گذرد و دولت ابلاغ می کند اما آن کسی که میزان را می گذارد و مثقال مثقال سبک و سنگین می کند، مقام قضا است و قاضی باید بر این کار توانا باشد، یعنی نباید بگذاریم عوامل دیگر تأثیر بگذارند.
این نماینده مجلس با بیان برخی از روایتها ادامه داد: در ماجرایی که اختلافی میان یک یهودی و حضرت امیر پیش آمد، وقتی به قاضی مراجعه کردند و قاضی امام را با کنیه "ابالحسن" خطاب کرد، حضرت به وی فرمودند که "عدالت را رعایت کن، چرا که مقام تو مقامی است که پیامبران بر آن تکیه زده بودند"، بنابراین دستگاه قضا از لحاظ کنترل جامعه و جنایات اهمیت زیادی دارد و باید دید که در چه مواردی توقعهایی هست که باید اصلاح و بهبود یابد.
در ادامه این برنامه، محمد دهقان عضو هیئت رئیسه مجلس نیز اظهار داشت: موضوع عدالت موضوع وسیعی است که نمی توان در این یک جلسه بررسی کرد. فلسفه این نشست این است که پیرامون عدالت قضایی صحبت کنیم. همه ما موظفیم و مسئول، قوه قضائیه هم همینطور.
وی با بیان اینکه "در قانون اساسی به قوه قضائیه برای تحقق عدالت تأکیداتی شده است"، اضافه کرد: به عنوان مثال تأکید بر پیشگیری از وقوع جرم. قوه قضائیه باید در این سالها اینکار را می کرد. در حالی که حجم زیاد پرونده ها اکنون به جایی رسیده که تقریباً تمام ملت ایران درگیر پرونده های قضایی هستند، اگرچه فعالیتهای خوبی در سالهای اخیر صورت گرفته است.
دهقان افزود: از سوی دیگر قوه قضائیه مدافع حقوق مشروع مردم است. در گام بعدی قوه قضائیه موظف به کنترل و اعمال قانون و جزاست. مسائل موجود در زندانها هم البته جای بررسی و بحث دارد.
وی ادامه داد: دراین زمینه نگرانی وجود دارد. البته نکات منفی قوه قضائیه در جامعه پخش میشود اما نکات مثبت خیر. مواردی نظیر امنیت اجتماعی و یا فساد اقتصادی مواردی هستند که کارشناسان تاکید می کنند که در ایران وضعیت از کشورهای دیگر بسیار بهتر است اما به اعتقاد من، باید هم در زمینه عملکرد و هم در تبیین کار کنیم.
در ادامه این برنامه، نادر طالب زاده مجری و کارشناس برنامه "راز" اظهار داشت: بهنظرم رسانه هم تکالیفی دارد که شأن این جلسه هم همین است که ما به عنوان رسانه برای دیده شدن موضوعات باید چه کنیم؟ افراد و عقول نیز در جامعه قضاوت خواهند کرد.
وی این نکته را یادآوری کرد که در برخی از کشورها جلسات قضا از رادیو و تلویزیون پخش می شود.
دادستان کل کشور در پاسخ اظهار داشت: جایگاه قضا در نظام ما جایگاه مهمی است. اگر جایگاه قضا درست باشد، باید جلوی کژی ها را بگیرد. اینکه در قانون اساسی هم تاکید شده درست است اما عدالت دارای مراحل و سطوح مختلفی است و برقراری عدالت در جامعه فقط با دستگاه قضا ممکن نیست.
وی افزود: پیشگیری از وقوع جرم امر بسیار مهمی است اما پیشگیری چه مراتبی دارد تا محقق شود؟ مسلماً بخشهایی از پیشگیری فرا قوه ای است. به عنوان مثال یکی از موضوعات عامل وقوع جرم، "فقر" است. اگر فقر زیاد شود، جرایم نیز زیاد می شود. آیا رفع فقر از قوه قضائیه ساخته است؟ موضوع دیگر "جهل" است، رفع جهل و بی سوادی هم به عهده قوه قضائیه نیست، باید ساز و کاری پیشبینی شود که پیشگیری شود و رهبر معظم انقلاب هم گفتهاند که سایر قوا هم باید در برقراری عدالت و پیشگیری از جرم کمک کنند.
سخنگوی قوه قضائیه همچنین گفت: اینکه می گویید همه مردم درگیر پرونده هستند، غلط است. این آمار معمولا آمار چرخش پرونده هاست. تک تک مراحل یک پرونده در آمار لحاظ می شود. نباید اشتباه کرد که همه مردم درگیر پرونده ها هستند. همچنین برخی پروندها حقوقی و برخی دیگر کیفری است. ما اصلا 12 میلیون پرونده نداریم؛ این کاملاً غلط است.
دادستان کل کشور در ادامه بیان داشت: مطلب دیگر بحث اشکالات در رسیدگی است و اینکه آیا عدالت هست یا نیست. آیا کار مردم به سرعت انجام می شود یا خیر. موارد شما کاملا درست است و ما به دنبال این هستیم که چه کنیم که وضع بهتر شود. چه کنیم که این کارها بازدارنده باشد. فرمودید که رسانه باید بیشتر وارد صحنه شود و از طرفی مردم هم بیشتر مطلع شوند. نظر شخصی من این است که همانطور که در قانون اساسی آمده است که دادگاه باید علنی باشد مگر سه مورد که در قانون آمده (افراد راضی نباشند، عفت عمومی زیر پا نرود، نظم اجتماعی بههم نخورد) برداشت من این است که دادگاه علنی در ارتقای آگاهی و آشنایی مردم فوق العاده موثر است، اما متاسفانه دو،سه سال پیش در ماده 88 آئین رسیدگی کیفری، آمده است که نباید علنی شود که به نظر من این موضوع باید اصلاح شود. من با شما موافقم که باید اطلاع رسانی را تقویت کنیم. من خودم به عنوان سخنگو می گویم که نارسایی هم وجود دارد.
در ادامه دهقان به اژه ای گفت که اینطور که می گویید نیست و این تبصره اتفاقا نقطه قوت قانون است که اژه ای نیز تاکید کرد که باید حفظ آبروی افراد بشود و در این زمینه حرفی نیست.
دهقان تصریح کرد: همانطور که آقای اژه ای فرموند، یک بخش موضوع اطلاع رسانی است. اما در همین موضوع جرایم رانندگی با فرهنگ سازی در تلویزیون کارهای خوبی شده. قانونی که آقای اژه ای فرمودند بحث علنی شدن اعلام اسامی مفسدان اقتصادی است که به دلیل کمکاری قوه قضائیه ما خودمان در مجلس دست به کار شدیم و قانون را نوشتیم و گفتیم اسامی را بعد از قطعی شدن اعلام کنید. مشکل ما این است که قوه قضائیه وقتی دادگاه مفسدان اقتصادی را برگزار می کند، اسامی را اعلام نمی کند.
دادستان کل کشور تاکید کرد که دستگاه قضا اجازه چنین کاری را ندارد.
دهقان در ادامه خطاب به سخنگوی قوه قضائیه اظهار داشت: چرا فقط شما نمی توانید اسامی افراد را اعلام کنید. بحثی که ما گفتیم این است که رسانه ها بیایند و اطلاع رسانی کنند اما اسامی علنی نشود که اژه ای در پاسخ اظهار داشت: عکس هم نباید بیاید، ما طبق قانون حق نداریم عکس آنها را منتشر کنیم.
وی ادامه داد: مطلب دیگر این است که دستگاه قضایی طوری شده که مردم تفکرات بعضا غلطی دارند و البته ما ضعف هایی داریم که بیشتر مشکل محدودیت های بودجه و... است. ما می گوییم باید واقعیت ها را بگوییم، اگر بیشتر از واقعیت بگوییم نوعی بی عدالتی است. ما امروز افرادی را که به عنوان مفسد اقتصادی مطرح می کنیم، واقعا مفسد اقتصادی نیستند. اول می آییم می گوییم این تعداد اسم مفسد اقتصادی را به قوه قضائیه داده ایم اما ما وقتی بررسی می کنیم، می بینیم بیش از 70 درصد آنها افرادی هستند که معوقات مالی دارند که گروهی از آنها بهدلیل مشکلات اقتصادی نتوانسته اند معوقات خود را برگردانند و حتی بعضا خود دولت تصویب کرده که باز هم به وی وام داده شود. بنابراین وقتی بهطور اشتباه موضوع مطرح می شود، ما دیگر نمی توانیم آن طور عمل کنیم چراکه ما بر اساس قانون پیش می رویم.
سخنگوی قوه قضائیه در ادامه تاکید کرد: در دوره جدید که آقای آملی لاریجانی آمده اند، گفته اند که در مورد موضوعاتی نظیر سرقت مسلحانه سریعا بررسی شود. همینطور دستورهایی به مسئولین داده شده که این پرونده ها سریع بررسی شود. حتی گفته اند مجازات را علنی نشان بدهید. البته ما به خاطر قانون نمی توانیم علنی کنیم تا زمانی که حکم قطعی شود. در حال حاضر حساسیت بالایی در جامعه بهوجود آمده است و بعضا رسانه ها به موضوعاتی قدیمی آنگونه پرداخته اند که گویا همین الان اتفاق افتاده است.
وی تصریح کرد: قوه قضائیه زمانی می تواند موفق باشد که بین صاحبان قدرت و صاحبان نفوذ با مردم تفاوتی نباشد، اما قوه قضائیه در حال حاضر برای فراخواندن و یا دستگیر کردن برخی از افراد مشکل دارد.
در ادامه این برنامه، محمد تقی رهبر در مورد قانون فعلی گفت: بهنظرم الان این قانون درست است، چراکه ممکن است جرم اثبات نشود و آنوقت موضوع اعاده حیثیت بسیار دشوار است. اما موضوعهایی نظیر اتفاقات اخیر که جرم مسلم است، باید پیگیری شود. در مورد موضوعهایی نظیر بی حجابی و... دستگاه های دیگر هم مسئولند. اما در مورد موضوعهای اخیر جلساتی در مجلس برگزار شد و بنا بر این شد که نشان دادن چهره این مجرمین صورت بپذیرد. اسلام هم همین را می گوید. حضرت علی گفت اگر جرمی صورت بپذیرد او را عبرت دیگران می کنیم.
در ادامه برنامه، وحید جلیلی روزنامه نگار به عنوان میهمان تلفنی روی خط آمد و اظهار داشت: معتقدم بحث شما الآن مصداق ظلم است، چراکه به موضوعهای کم اهمیت تر دهها ساعت پرداخته می شود. بحث قضا بخشی از مجرای اجرای عدالت است. این وظیفه عمومی هم هست. در قانون اساسی در اصل 8 موضوع دعوت به خیر و امر به معروف و نهی از منکر مطرح شده است. خیلی جالب است که بحث می کنند که یک تبصره غلط است و...
این نویسنده و روزنامه نگارادامه داد: الان 32 سال از انقلاب می گذرد و بسیاری آمده اند و رفته اند اما این اصل بررسی نشده است. بعد از هشت دوره مجلس هیچ موضوعی در این زمینه مطرح نشده است. ما باید آزادی بیان را مطرح کنیم. قوه قضائیه باید برنامه های خودش را اعلام کند که چه می خواهد بکند. صدها سال این جامعه درگیر اینگونه مشکلات بوده. بنابراین نظام جمهوری اسلامی باید این فضا را تغییر دهد. اگر این زیر ساختها فراهم شود، خیلی از مشکلات حل خواهد شد.
وی تصریح کرد: می گویند بزرگنمایی می شود؛ وقتی مسیر رسیدن به اطلاعات غیر محرمانه مشخص نیست، خب همین می شود. چرا دادگاه قضایی قضات متخلف پخش نمی شود؟، اگر بشود، حساب کار دست دیگران می آید. باید کار را از نظارت عمومی شروع کنیم و پشتوانه هایش را فراهم کنیم.
دهقان در پاسخ به جلیلی اظهار داشت: ما در همه این موارد پیگیر هستیم. بالاخره ما باید سطح استنباط قضایی را بالا ببریم. نحوه گزینش خیلی مهم است. وضعیت باید از حالت سنتی تغییر کند. الان برای یک قاضی که بخواهد قضاوت کند، وجود اینهمه قانون بسیار دشوار است که باید اصلاح شود. برای هریک از موارد مفاسد اقتصادی، امنیت اجتماعی و... نیز باید بحث و از نخبگان در این زمینه استفاده کنیم.
در ادامه برنامه، محسنی اژه ای بیان داشت: من باز هم از انتقادات همه تشکر می کنم. اما مسائل وقتی پراکنده می شود، مردم نمی توانند استنباط کنند. الان موضوعات متعددی مطرح شد که جمع آنها دشوار است. آقای رهبر گفتند که قوه قضائیه مرّ اسلام نیست. و اینکه باید سریع حکم کرد. این یعنی چه؟
وی افزود: سیستم قضایی قبل از انقلاب دو مرحله ای بود، دادسرا و دادگاه. در مقطعی دادسرا را حذف کردند تا مراحل رسیدگی کوتاه شود. همه بعد از مدتی گفتند که این کار بسیار بد بود، چرا که با حذف دادسرا موضوع درست بررسی نمی شود. بنابراین، منظور اینکه مرّ اسلام نیست، باید بررسی شود. باید دید در نظام ما منظور از رسیدگی چیست؟ باید راه حل ارائه داد و فقط زیر سؤال بردن ساختار درست نیست.
دادستان کل کشور در خاتمه تصریح کرد: بحث دیگر نخبه پروری است. ببینید الان چه کسانی وارد مجلس می شوند؟، اینها چه کسانی هستند؟، آیا همه اینها نخبه هستند؟، در دستگاه قضایی هم همینطور، یک دانشکده تأسیس شده که نیروهای متخصص را تربیت می کند. ما بهدنبال حوزه ها نیز رفتیم و از آنها خواستیم ما را یاری دهند. برای همین هم مؤسسه ای تأسیس شد که در آن، طلاب برای قضاوت تربیت می شوند. من خواهشم این است که وقتی می خواهیم نقد کنیم، درست نقد کنیم تا هم درست پیش برویم و هم به نتیجه برسیم. به هر حال از شما خواهش می کنم سهم قوه قضائیه را درست ببینیم.
