بهوجد آمدن اندیشمندان انقلابی از مانیفست رهبر انقلاب
گروه بینالملل- مهدی جهانتیغی: اگرچه سفرهای اخیر اردوغان به مصر، لیبی و تونس با تبلیغات رسانهای و حتی استقبالهای گرم از او در لیبی یکبار دیگر نگاه ها را به سمت ترکیه به عنوان بازیگری فرصت طلب در حوادث منطقه جلب کرد اما نگاه دقیق به بازتاب های این سفر نشان می دهد که این سفرها رفتارهای سیاسی و ایدئولوژیک اردوغان و دولت ترکیه را زیر ذرهبین انقلابیون قرار داده و مخالفتهای صریحی نیز با او ایجاد کرده است.
اعتراض انقلابیون مصر از جمله اخوان المسلمین به اظهارات اردوغان درباره پیشنهاد حکومت سکولار آنهم با گزاره های صریحی همچون اینکه وی را متهم به دخالت در کشور مصر متهم کرده و مدل حکومتی او را برای مصر غیرکارآمد عنوان کرده اند و یا اظهارات "شیخ مظهر شاهین" که به خطیب انقلاب مصر شهرت یافته، در خطبه نمازجمعه این هفته در مسجد "مکرم" میدان التحریر قاهره، که حتی از استقبال از اردوغان با تشریفات خاص انتقاد شدید و نکوهش کرد و گفت که چرا باید از اردوغان طوری استقبال شود که گویا فاتح مسلمانان و نجات دهنده مصر است، نشان می دهد که ترکیه در راهبردی ترین سیاست خارجی خود در قبال منطقه که به دست گرفتن رهبری قیام خاورمیانه و شمال آفریقاست، ضربه سنگینی خورده است.
انقلابیون مصر که تاثیر گذاری زیادی بر دیگر انقلابیون منطقه دارند، مدل حکومتی اردوغان را رد کرده و آن را ناکارآمد و حتی مغایر با اصول اسلامی میدانند و در قبال اینکه وی خود را در جایگاه رهبری قیام های منطقه بداند، احتیاط میکنند.
رد کردن گزینه حکومتی ترکیه آنهم در شرایط نظام سازی کشورهای رها شده از بند دیکتاتوری، یعنی شکست استراتژیک در یکی از حساس ترین قسمت های سریال تاریخی بیداری اسلامی منطقه.
از سوی دیگر، همزمان با همایش بیداری اسلامی در تهران، رهبر انقلاب توانستند با منطق انقلاب اسلامی، مانیفست بینقصی را به جهان اسلام ارائه دهند که صدها نخبه از بیش از 80 کشور را به وجد آورد و همزمان با ایراد سخنرانی چند بار تکبیر آنها را به نشانه تأیید و ابراز محبت بلند کرد.
غربی ها می دانند مدل حکومتی خاندانی، سلطنتی و سکولار ضد دینی در خاورمیانه شکست خورده و باید حکومت های با ظاهر اسلامگرایی سرکار بیایند و در راستای همین راهبرد است که امریکایی ها از تشکیل احزابی شبیه حزب توسعه و عدالت ترکیه در برخی کشورها مانند تونس و مصر استقبال و برای تقویت آنها تلاش هایی هم کرده اند و این همان نسخه انحرافی است که غربی ها می خواهند آدرسش را به فعالین انقلاب بدهند تا از جهتگیری قیامها به سمت نسخه حکومت داری و سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی منحرف شوند.
اگرچه شتاب تحولات منطقه زیاد است اما بر اساس چند اصل کلی در حال تغییر است. کلی ترین اصل که به صراحت مردم منطقه و حتی برخی انقلابیون محافظه کار که برای حفظ سرمایه اجتماعی خود مجبور به بیان آن هستند؛ ایجاد حکومت اسلامی بر اساس قوانین اسلام و حضور جدی قوانین اسلام در عرصه نظام سازی، حکومت داری و اجتماع و سیاست است اما این رویکرد با سیاست های راهبردی و ایدئولوژیک ترکیه در حوزه حکومت داری و سیاست خارجی و حتی حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی داخلی سازگار نیست.
در نتیجه این رویکرد، گزینه استراتژیک دیگری که ترکیه با رفتار متناقض خود از دست خواهد داد، کاهش اعتماد عمومی مردم منطقه خواهد بود. اما در مقابل، ایران در حال حاضر بالاترین سطح اعتماد عمومی منطقه را دارد و سیر صعودی این روند نیز ادامه دارد.
در بعد نظامی، اگرچه ترکیه بهظاهر تلاش می کند با استقرار سپر موشکی ناتو در خاک این کشور یک گزینه نظامی استراتژیک به خود اضافه کند اما اگر این موضوع را در شرایط فعلی منطقه تحلیل کنیم، با توجه به بیداری اسلامی و مولفههای جدید قدرت مانند قوت گرفتن ملت ها و اسلامگرایان سیاسی مخالف غرب، قطعا ترکیه گزینههای راهبردیتر دیگری را در دراز مدت از دست خواهد داد.
همچنین، استقرار سپر موشکی ناتو در ترکیه عوامل امنیتی غربیها را در منطقه افزایش خواهد داد و اذعان مقامهای ترک مبنی بر اینکه سرباز ترکیه سرباز ناتو است، عنصر استقلال در مسائل امنیتی و سیاست خارجی را به شدت ضعیف خواهد کرد و ادامه این روند، از ترکیه تصویر کشوری با مشخصات برخی کشورهای عربی که دل به حمایت های غرب در امنیت داخلی خود بستهاند، میسازد.
به هر حال، راهی که ترکیه در پیش گرفته، یک مدل شکست خورده است و تنها در برخی ظواهر آن با نحوه نگرش برخی حکومت های سرنگون شده اخیر تفاوت دارد ولی در اصول کلی که تعریف منافع بر اساس نگاه به غرب است، مشترک است. در صورت ادامه روند سیاست های ترکیه با بازی در پازل امنیتی و سیاسی غربی ها در پوشش اسلامی، آنها را به روی دیگر سکه کشوری مانند عربستان تبدیل خواهد کرد که یکی ایدئولوژی سلفی و دیگری شبه سکولار تنها با پوشش ظاهری اسلام دارند.
تلاش ترکیه برای کسب هر چه بیشتر رضایت غرب و امتیاز دادن به آنها در مقابل بیداری روز افزون مردم خاورمیانه و شمال آفریقا، تنها به کاستن از نفوذ ترکیه در منطقه منجر خواهد شد و این کشور ناخواسته بازیگری اصلی در منطقه را به ایران واگذار خواهد کرد، زیرا در این صورت، تنها گزینه مستقل و با ثبات و دارای اصول ثابت، انقلابی و جامع جمهوری اسلامی خواهد بود.
حتی در تحلیل های غربی ها نیز این موضوع بیان می شود که ایران با نسخه بینقص جمهوری اسلامی تنها بازیگر مؤثر در منطقه باقی خواهد ماند که منشأ آن، سرمایه گذاری ایران در شبکهسازی در جهان اسلام و تقویت بیداری مردم منطقه است که چند سطح بالاتر از قدرت های نظامی و نهادهایی مانند ناتو و برخی ائتلاف های اقتصادی است.
در عین حال، جمهوری اسلامی باید با تعامل و برخی اقدامات دیپلماتیک و حتی در صورت لزوم فشار با ابزارهای منطقه ای و اقتصادی به ترکیه فرصت بازگشت به همسایگی مطلوب را به این کشور بدهد.
شاید بازی گرفتن و نقش دادن به ترکیه در موضوع هسته ای، ترکها را دچار سوء برداشت کرده است، در حالی که ایران، ترکیه را در جریان مقاومت در منطقه به عنوان یک شریک راهبردی انتخاب کرد اما در صورت ادامه روند فعلی، ترکیه تبدیل به رقابت راهبردی خواهد شد که قطعا در این رقابت، موقعیت ترکیه تضعیف می شود و این به ضرر ترک ها خواهد بود و وظیفه وزارت خارجه دقیقاً فهماندن این موضوع به ترک ها است.
نکته جالب دیگر اینکه حذف فریبکارانه تهدید ایران از لیست تهدیدهای امنیت ملی ترکیه و اظهارات مسئولین ترکیه مبنی بر استفاده نکردن از این سلاح ها علیه ایران در آستانه استقرار سپر موشکی جدای از یک کار تبلیغاتی و رسانه ای در منطقه، فریب خود مردم ترکیه نیز به شمار می آید، چون برخی نظر سنجیها نشان می دهد بیش از 75 درصد مردم ترکیه خواهان ارتباط با ایران هستند و مقامهای ترکیه به خوبی از رابطه اقلیت کردها و علویان با ایران خبر دارند. حتی مشاهده می شود که احزاب سیاسی رقیب اسلام گرایان نیز مانند حزب جمهوری خواه ترکیه هدف طرح سپر موشکی را حمایت از رژیم صهیونیستی اعلام و در این زمینه از اردوغان انتقاد می کنند.
بنابراین نحوه تعامل ترکیه با جمهوری اسلامی قطعا آرای دولت اسلامگرای ترکیه را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد و این یکی از گزینه های برتر استراتژیک ایران در قبال ترکیه هست که ترک ها نمی توانند آن را نادیده بگیرند.
در حال حاضر، قوی ترین جریان شکل گرفته در منطقه، جریان گسترده مردمی ضد صهیونیستی است و افکار عمومی نمی تواند سپر موشکی ناتو را در ترکیه که یکی از مزیت های آن جاسوسی برای صهیونیست ها است، هضم کند که این، سرمایه گذاری چند میلیون دلاری ترکیه را در بحث دیپلماسی عمومی به باد خواهد داد و یکی از ضررهای راهبردی دیگر برای ترکیه خواهد بود.
معادلات امروز جهان اسلام بسیار شفافتر از گذشته است و یک گزاره مهم این است که میان رضایت غرب و ملت های مسلمان باید تنها یکی را انتخاب کرد.
از سوی دیگر ترکیه مورد سوء ظن و چه بسا خشم روسیه که سپر موشکی را علیه امنیت ملی خود می داند، قرار دارد و تبعات این موضوع نیز برای این کشور سنگین خواهد بود و همچنین روسیه را به ایران نزدیکتر خواهد کرد. روسها بهتازگی مجدداً و با صراحت از سپر موشکی ناتو ابراز نگرانی و حتی صحبت از مقابله به مثل با آن کرده اند.
در عین حال، تناقضهای سیاست خارجی ترکیه موجب شده دولت اردوغان در عرصه سیاست داخلی نیز دچار چندگانگی شود، زیرا مردمی که چند روز قبل حتی حاضر به تحمل ورزشکاران رژیم صهیونیستی در خاک ترکیه نبودند و تجمع اعتراض آمیز برگزار کردند، چگونه استقرار سپر موشکی ناتو را در خاک ترکیه که یکی مزیت های آن ایجاد فرصت جاسوسی برای رژیم صهیونیستی است، هضم میکنند.
از سوی دیگر، گام بلند سپاه در مقابله قاطع با گروک تروریستی پژاک نشانه توانمندی ایران برای برقرار امنیت در منطقه است و پیام روشنی نیز برای افکار عمومی ترکیه دارد که کشورهای منطقه خود می توانند تامین کننده امنیتشان باشند و حتی در صورت همکاری نظامی با یکدیگر دیگر نیازی به حضور نیروهای خارجی نیازی نیست و حضور این نیروها تنها به بی ثباتی منطقه کمک خواهد کرد.
